Các hướng liên ngành mới nổi
Quang phổ femtosecond, hoá học attosecond
Các xung laser siêu ngắn cho thấy chuyển động phân tử ở thang femtosecond và động lực electron ở thang attosecond như thế nào.
Trực giácBộ phim phân tử tạo bằng ánh sáng
Một femtosecond bằng 10⁻¹⁵ giây; một attosecond bằng 10⁻¹⁸ giây. Thí nghiệm siêu nhanh dùng xung sáng ngắn để khởi phát hoặc dò biến đổi rồi đo đáp ứng của mẫu. Xung không đơn giản là màn trập máy ảnh; tín hiệu cần được diễn giải bằng mô hình tương tác ánh sáng–vật chất.
Phổ thôngTừ kích thích đến tín hiệu biến đổi
Định nghĩa: Quang phổ bơm–dò
Xung bơm tạo trạng thái kích thích hoặc làm nhiễu mẫu. Xung dò đến trễ đo đáp ứng như hấp thụ, phát xạ hay hiệu suất ion. Quét độ trễ tái dựng đại lượng quan sát theo thời gian, nhưng kết quả phụ thuộc đáp ứng thiết bị và kênh phát hiện.
Dao động phân tử và sự tái sắp xếp liên kết thường diễn ra trong femtosecond đến picosecond, còn chuyển động electron có thể ở thang attosecond. Đường tín hiệu đo được có thể trộn thư giãn điện tử, chuyển động hạt nhân, đáp ứng dung môi và tính kết hợp; tự nó hiếm khi định danh một quá trình duy nhất.
Đại họcĐộ phân giải thời gian và điều khiển kết hợp
Với xung Gaussian giới hạn biến đổi Fourier, thời lượng ngắn hơn đòi hỏi băng thông tần số rộng hơn. Độ phân giải quan sát còn phụ thuộc đặc trưng xung, jitter thời gian và đáp ứng thiết bị. Đường tín hiệu theo độ trễ bị chập với đáp ứng đó; khi khớp dữ liệu phải tính đến điều này, không đồng nhất thời gian tăng khớp được với độ dài xung.
Nâng caoXung attosecond và chuyển động electron
Định nghĩa: Phát sinh sóng hài bậc cao
Trong trường laser mạnh, electron có thể bị kéo khỏi ion mẹ, được gia tốc rồi quay trở lại; tái hợp phát ra các sóng hài bậc cao. Các sóng hài được điều khiển pha có thể tạo chuỗi xung attosecond hoặc xung đơn, tuỳ trường và phương pháp chọn cửa sổ.
Đo lường attosecond thường kết hợp xung tử ngoại cực trị với trường hồng ngoại đồng bộ rồi đọc năng lượng hoặc thời điểm phát photoelectron. Phép đo là gián tiếp: thuật toán truy hồi suy ra xung hay động lực electron từ đại lượng quan sát và giả định, cần được kiểm tra với mô hình thay thế.
Nghiên cứuBiên giới nghiên cứu
Cơ chế siêu nhanh thuyết phục khi các đại lượng quan sát độc lập, định thời đã hiệu chuẩn và tính toán có tính đến đáp ứng thiết bị cùng chỉ về một động lực. Báo cáo độ dài xung, băng thông, hiệu chuẩn độ trễ và giả định truy hồi giúp so sánh, tái lập kết quả.
Tài liệu tham khảo
- Laser femtochemistry · A. H. Zewail, 1988
- Attosecond science · P. B. Corkum, F. Krausz, 2007
- Observation of a train of attosecond pulses from high harmonic generation · P. M. Paul et al., 2001