Nhà hoá học

223 nhà hoá học đã định hình môn khoa học này, từ giả kim thuật đến các chủ nhân giải thưởng ngày nay.

223 nhà hoá học

Cổ đại và trung đại

Jabir ibn Hayyan (Geber)≈ 721–≈ 815Iraq
Nhà giả kim thời trung đại, theo truyền thống được ghi nhận với các phương pháp phòng thí nghiệm sơ khai như chưng cất và kết tinh; ai là tác giả thật của các tác phẩm mang tên ông vẫn còn tranh luận.

Sinh thế kỷ 17

Robert Boyle1627–1691Ireland
Phát biểu định luật Boyle về áp suất và thể tích của khí, và trong The Sceptical Chymist bảo vệ cách nhìn thực nghiệm, dựa trên các hạt về vật chất.

Sinh thế kỷ 18

Sinh thế kỷ 19

Friedrich Wöhler1800–1882Đức
Tổng hợp ure từ chất vô cơ năm 1828, làm lung lay quan niệm về một “sinh lực” đặc biệt trong hoá hữu cơ.
Justus von Liebig1803–1873Đức
Phát triển phương pháp phân tích nguyên tố hữu cơ, xây dựng mô hình phòng thí nghiệm giảng dạy và mở đường cho hoá nông nghiệp và phân bón.
Robert Bunsen1811–1899Đức
Cùng Kirchhoff phát triển phân tích quang phổ, tìm ra xesi và rubiđi, và phổ biến đèn Bunsen.
Louis Pasteur1822–1895Pháp
Phát hiện tính bất đối của phân tử khi tách các tinh thể tartrat, chứng minh lên men do vi sinh vật và phát triển vắc-xin.
Stanislao Cannizzaro1826–1910Italy
Làm sống lại giả thuyết Avogadro tại hội nghị Karlsruhe năm 1860, giải quyết vấn đề khối lượng nguyên tử và mở đường cho bảng tuần hoàn.
August Kekulé1829–1896Đức
Đặt nền móng cho thuyết cấu tạo (cacbon hoá trị bốn và tạo mạch) và đề xuất cấu trúc vòng của benzen.
Dmitri Mendeleev1834–1907Nga
Công bố bảng tuần hoàn năm 1869, sắp xếp nguyên tố theo khối lượng nguyên tử và dự đoán tính chất của những nguyên tố chưa được tìm ra.
Adolf von Baeyer1835–1917Đức
Tổng hợp chàm (indigo), nghiên cứu thuốc nhuộm và sức căng của vòng nhỏ, và lập nên một trường phái hoá hữu cơ lớn.Nobel Hoá học 1905
Josiah Willard Gibbs1839–1903Hoa Kỳ
Đặt nền móng cho nhiệt động học hoá học, đưa ra năng lượng tự do, thế hoá học và quy tắc pha.
Otto Wallach1847–1931Đức
Nhà hoá học Đức đã làm sáng tỏ cấu trúc của các terpene và hợp chất alicyclic, đặt nền tảng khoa học cho công nghiệp tinh dầu và nước hoa.Nobel Hoá học 1910
Emil Fischer1852–1919Đức
Xác định cấu trúc của đường và purin, tổng hợp glucozơ và peptit, đề xuất mô hình “ổ khoá và chìa khoá” của enzyme.Nobel Hoá học 1902
Henri Moissan1852–1907Pháp
Tách được đơn chất flo năm 1886 và phát triển lò hồ quang điện cho hoá học nhiệt độ cao.Nobel Hoá học 1906
Jacobus Henricus van ’t Hoff1852–1911Hà Lan
Người đoạt giải Nobel Hoá học đầu tiên; đặt nền móng cho hoá lập thể với nguyên tử cacbon tứ diện và phát triển động hoá học cùng lý thuyết áp suất thẩm thấu.Nobel Hoá học 1901
William Ramsay1852–1916Vương quốc Anh
Phát hiện các khí hiếm neon, kripton và xenon, đồng phát hiện agon và nhận ra heli trên Trái Đất.Nobel Hoá học 1904
Wilhelm Ostwald1853–1932Đức
Có đóng góp nền tảng về xúc tác, cân bằng hoá học và tốc độ phản ứng, và phát triển quy trình Ostwald sản xuất axit nitric.Nobel Hoá học 1909
Paul Sabatier1854–1941Pháp
Nhà hoá học Pháp tại Đại học Toulouse, người mở ra lĩnh vực hydro hoá hợp chất hữu cơ xúc tác bằng kim loại.Nobel Hoá học 1912
Svante Arrhenius1859–1927Thụy Điển
Đề xuất thuyết điện li và phương trình Arrhenius mô tả sự phụ thuộc của tốc độ phản ứng vào nhiệt độ.Nobel Hoá học 1903
Eduard Buchner1860–1917Đức
Nhà hoá học Đức chứng minh rằng lên men do enzyme xúc tác chứ không cần tế bào sống, mở ra thời đại hoá sinh hiện đại.Nobel Hoá học 1907
Walther Nernst1864–1941Đức
Phát biểu phương trình Nernst cho thế điện cực và nguyên lý thứ ba của nhiệt động học.Nobel Hoá học 1920
Arthur Harden1865–1940Vương quốc Anh
Nhà sinh hoá người Anh, chứng minh quá trình lên men rượu bởi dịch chiết nấm men cần cả enzyme lẫn một coenzyme phân tử nhỏ, mở ra nghiên cứu các chất trung gian chuyển hoá.Nobel Hoá học 1929
Richard Adolf Zsigmondy1865–Áo, Đức
Nhà hoá học Áo-Đức, người đặt nền móng cho hoá học keo hiện đại và đồng phát minh kính hiển vi tối trường để quan sát hạt keo.Nobel Hoá học 1925
Alfred Werner1866–1919Thụy Sĩ
Sáng lập hoá học phối trí, giải thích cấu trúc phức chất kim loại bằng hoá trị chính và hoá trị phụ.Nobel Hoá học 1913
Marie Curie1867–1934Ba Lan, Pháp
Phát hiện poloni và rađi, đi tiên phong nghiên cứu phóng xạ và là người đầu tiên đoạt giải Nobel ở hai lĩnh vực khoa học khác nhau.Nobel Vật lý 1903Nobel Hoá học 1911
Fritz Haber1868–1934Đức
Phát triển phương pháp tổng hợp amoniac từ nitơ và hiđro, nền tảng của phân bón hiện đại; vai trò của ông trong chiến tranh hoá học vẫn gây tranh cãi sâu sắc.Nobel Hoá học 1918
Theodore William Richards1868–1928Hoa Kỳ
Nhà hoá học phân tích tại Harvard, người Mỹ đầu tiên đoạt giải Nobel Hoá học, nổi tiếng nhờ những phép đo nguyên tử khối chính xác.Nobel Hoá học 1914
Fritz Pregl1869–1930Slovenia, Áo
Nhà hoá học Áo, người đã cách mạng hoá phân tích hữu cơ định lượng bằng cách thu nhỏ nó về mức miligam mẫu.Nobel Hoá học 1923
Ernest Rutherford1871–1937New Zealand, Vương quốc Anh
Phát hiện hạt nhân nguyên tử, xác định bức xạ alpha và beta và thực hiện phép biến đổi hạt nhân nhân tạo đầu tiên.Nobel Hoá học 1908
Victor Grignard1871–1935Pháp
Nhà hoá học người Pháp, người tạo ra các hợp chất cơ kim magnesi mà ngày nay gọi là thuốc thử Grignard — nền tảng của việc tạo liên kết cacbon–cacbon.Nobel Hoá học 1912
Richard Willstätter1872–1942Đức
Nhà hoá hữu cơ người Đức nghiên cứu alkaloid và sắc tố thực vật; công trình về chlorophyll và việc tiên phong dùng sắc ký mang lại giải Nobel 1915, đồng thời ông là người đặt nền móng cho hoá học enzyme.Nobel Hoá học 1915
Hans von Euler-Chelpin1873–1964Thụy Điển, Đức
Nhà sinh hoá người Thụy Điển gốc Đức, làm sáng tỏ hoá học của enzyme và coenzyme trong quá trình lên men đường.Nobel Hoá học 1929
Carl Bosch1874–1940Đức
Đưa quy trình Haber lên quy mô công nghiệp và mở đường cho kỹ thuật hoá học áp suất cao.Nobel Hoá học 1931
Gilbert N. Lewis1875–1946Hoa Kỳ
Đề xuất liên kết cặp electron dùng chung và cấu trúc Lewis, đồng thời định nghĩa axit và bazơ là chất nhận và cho cặp electron.
Adolf Windaus1876–1959Đức
Nhà hoá học người Đức làm rõ cấu trúc của các sterol và đặt nền móng cho hoá học vitamin D.Nobel Hoá học 1928
Otto Diels1876–1954Đức
Nhà hoá học người Đức phát triển phản ứng Diels–Alder, nền tảng của tổng hợp tạo vòng.Nobel Hoá học 1950
Francis William Aston1877–1945Vương quốc Anh
Nhà vật lý, hoá học người Anh tại Phòng thí nghiệm Cavendish (Cambridge), người phát minh kỹ thuật quang phổ khối và phát hiện đồng vị của các nguyên tố bền.Nobel Hoá học 1922
Frederick Soddy1877–1956Vương quốc Anh
Cùng Rutherford chứng minh phân rã phóng xạ biến nguyên tố này thành nguyên tố khác và đưa ra khái niệm đồng vị.Nobel Hoá học 1921
Heinrich Otto Wieland1877–1957Đức
Nhà hoá học Đức đã làm sáng tỏ cấu trúc của các axit mật và nhờ đó đặt nền móng cho hoá học steroid.Nobel Hoá học 1927
Otto Hahn1879–1968Đức
Cùng Fritz Strassmann phát hiện phân hạch hạt nhân năm 1938; Lise Meitner và Otto Frisch đưa ra lời giải thích vật lý.Nobel Hoá học 1944
Hermann Staudinger1881–1965Đức
Chứng minh polime là các chuỗi dài gồm những phân tử nối bằng liên kết cộng hoá trị, đặt nền móng cho hoá học đại phân tử.Nobel Hoá học 1953
Irving Langmuir1881–1957Hoa Kỳ
Đi tiên phong trong hoá học bề mặt, gồm hấp phụ và đơn lớp phân tử, và hoàn thiện quy tắc bát tử trong liên kết hoá học.Nobel Hoá học 1932
Walter Norman Haworth1883–1950Vương quốc Anh
Nhà hoá hữu cơ Anh, người xác định dạng vòng của đường — nền tảng của công thức Haworth — và thực hiện lần đầu tổng hợp vitamin C.Nobel Hoá học 1937
Friedrich Bergius1884–1949Đức
Nhà hoá học người Đức, người tiên phong hoá học áp suất cao, biến than đá thành nhiên liệu lỏng và gỗ thành đường.Nobel Hoá học 1931
Peter Debye1884–1966Hà Lan, Hoa Kỳ
Nhà hoá lý Hà Lan-Mỹ, người đặt nền móng lý thuyết và thực nghiệm cho việc xác định cấu trúc phân tử, lý thuyết điện ly và nhiễu xạ tia X.Nobel Hoá học 1936
Theodor Svedberg1884–1971Thụy Điển
Nhà hoá lý Thụy Điển chế tạo máy li tâm siêu tốc và dùng nó chứng minh protein là những đại phân tử xác định.Nobel Hoá học 1926
George de Hevesy1885–1966Hungary, Thụy Điển
Nhà hoá học phóng xạ người Hungary, đồng phát hiện nguyên tố hafni và phát minh kỹ thuật đồng vị chỉ thị.Nobel Hoá học 1943
Robert Robinson1886–1975Vương quốc Anh
Nhà hoá hữu cơ Anh, người giải mã cấu trúc của morphine, strychnine và nhiều alkaloid khác, đồng thời khai phá các chiến lược tổng hợp hữu cơ.Nobel Hoá học 1947
James B. Sumner1887–1955Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ, năm 1926 đã kết tinh enzyme urease từ hạt đậu jackbean và chứng minh nó là protein thuần khiết — công trình từng bị nghi ngờ nhưng được trao giải Nobel 1946.Nobel Hoá học 1946
Leopold Ružička1887–1976Thụy Sĩ, Croatia
Nhà hoá học người Thuỵ Sĩ gốc Croatia, đề xuất quy tắc isopren và lần đầu tổng hợp xeton xạ hương cũng như androsteron, đặt nền móng cho hoá học terpen và steroid.Nobel Hoá học 1939
Paul Karrer1889–1971Thụy Sĩ
Nhà hoá hữu cơ Thuỵ Sĩ xác định cấu trúc carotenoid, flavin và vitamin A, B2, đồng thời tổng hợp thành công riboflavin.Nobel Hoá học 1937
Jaroslav Heyrovský1890–1967Séc
Nhà hoá học Séc, cha đẻ của phương pháp cực phổ, người lập nên trường phái phân tích điện hoá đầu tiên tại Praha.Nobel Hoá học 1959
John Howard Northrop1891–1987Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ tại Viện Rockefeller, người kết tinh thành công các enzyme, chứng minh chúng là protein tinh khiết và đặt nền móng cho enzymology hiện đại.Nobel Hoá học 1946
Harold Urey1893–1981Hoa Kỳ
Nhà hoá lý người Mỹ, người phát hiện deuterium (Nobel 1934); sau đó ông tiên phong địa hoá học đồng vị và khoa học hành tinh, đồng thời chỉ đạo thí nghiệm Miller–Urey nổi tiếng về nguồn gốc sự sống.Nobel Hoá học 1934
Artturi Ilmari Virtanen1895–1973Phần Lan
Nhà hoá sinh Phần Lan, có phương pháp bảo quản thức ăn làm thay đổi nền nông nghiệp vùng lạnh; là nhà hoá học Phần Lan duy nhất đoạt Nobel.Nobel Hoá học 1945
William F. Giauque1895–1982Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ tiên phong làm lạnh bằng từ tính để đạt nhiệt độ gần không tuyệt đối và kiểm chứng thực nghiệm định luật thứ ba của nhiệt động lực học.Nobel Hoá học 1949
Nikolay Nikolayevich Semyonov1896–1986Nga
Nhà hoá lý Liên Xô, người xây dựng lý thuyết phản ứng dây chuyền phân nhánh, giải thích các quá trình nổ, cháy và động học oxy hoá.Nobel Hoá học 1956
Robert S. Mulliken1896–1986Hoa Kỳ
Phát triển thuyết orbital phân tử, mô tả liên kết bằng các orbital trải rộng trên toàn phân tử.Nobel Hoá học 1966
Wallace Carothers1896–1937Hoa Kỳ
Dẫn dắt nhóm DuPont phát minh ra nylon và neoprene và phát triển lý thuyết về polime trùng ngưng.
Cyril Norman Hinshelwood1897–1967Vương quốc Anh
Nhà hoá lý Anh đã định lượng hoá cơ chế phản ứng và động học chuỗi, sau đó mở rộng sang quá trình sinh trưởng của vi khuẩn.Nobel Hoá học 1956
Georg Wittig1897–1987Đức
Nhà hoá hữu cơ người Đức; phản ứng Wittig của ông cho phép tạo liên kết đôi C=C từ cacbonyl một cách sạch sẽ.Nobel Hoá học 1979
Odd Hassel1897–1981Na Uy
Nhà hoá học Na Uy sáng lập phân tích cấu dạng, giải thích hình dạng phân tử ba chiều chi phối tính chất hoá học như thế nào.Nobel Hoá học 1969
Ronald G. W. Norrish1897–1978Vương quốc Anh
Nhà hoá lý Anh, người phát minh flash photolysis giúp quan sát trực tiếp các trung gian thoáng qua của phản ứng cực nhanh.Nobel Hoá học 1967
Karl Ziegler1898–1973Đức
Phát hiện các chất xúc tác cơ kim trùng hợp etilen ở áp suất thấp; chia sẻ giải thưởng với Giulio Natta.Nobel Hoá học 1963

Sinh 1900–1939

Frédéric Joliot-Curie1900–1958Pháp
Nhà vật lý - hoá học người Pháp, con rể của Marie Curie, người khám phá phóng xạ nhân tạo và sau đó lãnh đạo chương trình lò phản ứng nguyên tử đầu tiên của Pháp.Nobel Hoá học 1935
Richard Kuhn1900–1967Áo, Đức
Nhà hoá học Áo–Đức đã khám phá hoá học của các sắc tố carotenoid và vitamin, sau này đứng đầu Viện Kaiser Wilhelm về Nghiên cứu Y học.Nobel Hoá học 1938
Linus Pauling1901–1994Hoa Kỳ
Giải thích bản chất liên kết hoá học, đưa ra độ âm điện và lai hoá, và sau đó vận động chống thử vũ khí hạt nhân.Nobel Hoá học 1954Nobel Hoà bình 1962
Vincent du Vigneaud1901–1978Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ, nghiên cứu chuyển hoá lưu huỳnh và biotin, sau đó thực hiện tổng hợp đầu tiên một hormone peptide — oxytocin.Nobel Hoá học 1955
Arne Tiselius1902–1971Thụy Điển
Nhà hoá sinh Thuỵ Điển biến điện di thành phương pháp phân tích chính xác và dùng nó để phân tách protein huyết thanh.Nobel Hoá học 1948
Kurt Alder1902–1958Đức
Nhà hoá học người Đức, cùng thầy Otto Diels phát hiện phản ứng cộng vòng giữa dien và dienophil — phản ứng Diels–Alder — con đường nổi tiếng nhất để tạo vòng sáu cạnh.Nobel Hoá học 1950
Adolf Butenandt1903–1995Đức
Nhà hoá sinh người Đức đi tiên phong trong việc tách và phân tích cấu trúc hormone giới tính.Nobel Hoá học 1939
Giulio Natta1903–1979Italy
Nhà hoá học người Ý, người biến xúc tác Ziegler thành phương pháp trùng hợp lập thể, tạo ra polypropylen đẳng lập; ông chia sẻ giải Nobel 1963 với Karl Ziegler.Nobel Hoá học 1963
Lars Onsager1903–1976Na Uy, Hoa Kỳ
Nhà hoá lý Na Uy – Mỹ nổi tiếng với các hệ thức tương hỗ trong nhiệt động lực học bất thuận nghịch và lời giải chính xác của mô hình Ising hai chiều.Nobel Hoá học 1968
Charles J. Pedersen1904–1989Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ gốc Na Uy - Nhật, cả sự nghiệp làm việc tại DuPont, người phát hiện ether vương miện — các phân tử chủ tổng hợp đầu tiên cho ion kim loại.Nobel Hoá học 1987
Gerhard Herzberg1904–1999Canada, Đức
Nhà khoa học người Canada gốc Đức, được coi là cha đẻ của quang phổ phân tử; tác giả bộ sách kinh điển bốn tập về quang phổ.Nobel Hoá học 1971
Wendell Stanley1904–1971Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá Mỹ, người kết tinh virus lần đầu tiên, cho thấy tác nhân truyền nhiễm có thể được xử lý như chất hoá học tinh khiết.Nobel Hoá học 1946
Luis F. Leloir1906–1987Argentina
Nhà sinh hoá người Argentina, phát hiện các nucleotit đường như UDP-glucose và chứng minh chúng vận chuyển đường để tổng hợp carbohydrate; nhà hoá học Mỹ Latinh đầu tiên đoạt Nobel.Nobel Hoá học 1970
Vladimir Prelog1906–1998Croatia, Thụy Sĩ
Nhà hoá học gốc Croatia của Thuỵ Sĩ đã đặt ra các quy tắc chặt chẽ cho hoá lập thể hữu cơ, trong đó có ký hiệu Cahn–Ingold–Prelog.Nobel Hoá học 1975
Alexander Todd1907–1997Vương quốc Anh
Nhà hoá học Scotland có công trình tổng hợp nucleotid và coenzyme, đặt nền tảng hoá học cho việc hiểu DNA, RNA và chuyển hoá năng lượng.Nobel Hoá học 1957
Edwin M. McMillan1907–1991Hoa Kỳ
Nhà hoá học hạt nhân người Mỹ tại Berkeley; phát hiện neptuni và độc lập đề xuất máy gia tốc synchrotron.Nobel Hoá học 1951
Willard Libby1908–1980Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ phát minh phương pháp định tuổi carbon-14, thay đổi cách khoa học đo tuổi vật liệu cổ đại.Nobel Hoá học 1960
Archer J. P. Martin1910–2002Vương quốc Anh
Nhà hoá sinh người Anh, đồng phát minh sắc ký phân phối — nền tảng của sắc ký giấy và sắc ký khí trong mọi phòng thí nghiệm hiện đại.Nobel Hoá học 1952
Dorothy Crowfoot Hodgkin1910–1994Vương quốc Anh
Dùng tinh thể học tia X xác định cấu trúc của penicillin, vitamin B12 và insulin.Nobel Hoá học 1964
Paul J. Flory1910–1985Hoa Kỳ
Đặt nền móng cho hoá lý polime, giải thích thống kê mạch, dung dịch và gel polime.Nobel Hoá học 1974
Melvin Calvin1911–1997Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ, người vẽ nên chu trình vòng mà thực vật cố định CO₂ thành đường — chu trình Calvin — nhờ chất đánh dấu phóng xạ cacbon-14.Nobel Hoá học 1961
William H. Stein1911–1980Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ tại Viện Rockefeller, cùng Stanford Moore phát minh phương pháp phân tích amino axit tự động và lập bản đồ trung tâm hoạt động của ribonuclease.Nobel Hoá học 1972
Glenn T. Seaborg1912–1999Hoa Kỳ
Đồng phát hiện plutoni cùng các nguyên tố siêu urani khác và đề xuất khái niệm họ actini cho bảng tuần hoàn.Nobel Hoá học 1951
Herbert C. Brown1912–2004Hoa Kỳ, Vương quốc Anh
Nhà hoá học người Mỹ gốc Anh tại Đại học Purdue; xây dựng hoá học bo hiện đại và các thuốc thử tổng hợp của nó.Nobel Hoá học 1979
Stanford Moore1913–1982Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá tại Rockefeller, đồng phát minh máy phân tích amino axit tự động và làm sáng tỏ mối quan hệ cấu trúc–hoạt tính của ribonuclease; giải Nobel 1972.Nobel Hoá học 1972
Max Perutz1914–2002Vương quốc Anh, Áo
Nhà sinh học phân tử người Anh gốc Áo; sáng lập Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC và giải mã cấu trúc hemoglobin.Nobel Hoá học 1962
Richard L. M. Synge1914–1994Vương quốc Anh
Nhà sinh hoá người Anh, cùng Archer Martin phát minh sắc ký phân bố; hai người chia sẻ giải Nobel 1952 cho kỹ thuật đã cách mạng hoá việc tách và phân tích hỗn hợp.Nobel Hoá học 1952
Henry Taube1915–2005Hoa Kỳ, Canada
Nhà hoá học Mỹ gốc Canada, người làm rõ cách electron chuyển giữa các phức chất kim loại, định nghĩa truyền electron cầu nội và cầu ngoại.Nobel Hoá học 1983
Christian B. Anfinsen1916–1995Hoa Kỳ
Nhà hoá sinh người Mỹ, chứng minh rằng trình tự của protein đã đủ để quyết định hình dạng gấp nếp — nền tảng của sinh học phân tử.Nobel Hoá học 1972
Herbert A. Hauptman1917–2011Hoa Kỳ
Nhà toán–hoá học Mỹ; các phương pháp trực tiếp của ông khiến việc xác định cấu trúc tinh thể bằng tia X của phân tử nhỏ trở thành thao tác thường quy.Nobel Hoá học 1985
Ilya Prigogine1917–2003Bỉ
Nhà hoá học người Bỉ gốc Nga mở rộng nhiệt động lực học sang các hệ xa cân bằng, thay đổi cách hiểu về trật tự và độ phức tạp.Nobel Hoá học 1977
John Warcup Cornforth1917–2013Úc, Vương quốc Anh
Nhà hoá học Úc-Anh, điếc từ trẻ, người làm sáng tỏ hoá học lập thể của phản ứng enzyme và quá trình sinh tổng hợp cholesterol.Nobel Hoá học 1975
John B. Fenn1917–2010Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ đã biến khối phổ thành công cụ cho protein và đại phân tử nhờ kỹ thuật ion hoá phun điện.Nobel Hoá học 2002
John Cowdery Kendrew1917–1997Vương quốc Anh
Nhà hoá sinh người Anh, người giải cấu trúc protein đầu tiên ở độ phân giải nguyên tử — myoglobin — đặt nền móng cho sinh học cấu trúc.Nobel Hoá học 1962
Robert Burns Woodward1917–1979Hoa Kỳ
Bậc thầy tổng hợp toàn phần (quinin, strychnin, diệp lục, vitamin B12) và đồng tác giả quy tắc Woodward–Hoffmann.Nobel Hoá học 1965
William S. Knowles1917–2012Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ tiên phong xúc tác hydro hoá bất đối xứng, cho phép tổng hợp L-DOPA quy mô công nghiệp.Nobel Hoá học 2001
Derek H. R. Barton1918–1998Vương quốc Anh
Nhà hoá hữu cơ Anh, người tạo ra phương pháp phân tích cấu hình; còn nổi tiếng với phản ứng Barton và các công trình tổng hợp hợp chất thiên nhiên.Nobel Hoá học 1969
Frederick Sanger1918–2013Vương quốc Anh
Xác định trình tự amino axit của insulin và phát triển phương pháp giải trình tự DNA; là một trong hai người duy nhất hai lần đoạt giải Nobel Hoá học.Nobel Hoá học 1958Nobel Hoá học 1980
Jens C. Skou1918–2018Đan Mạch
Bác sĩ kiêm nhà sinh hoá người Đan Mạch, người phát hiện bơm ion Na⁺/K⁺-ATPase năm 1957; nhờ enzyme vận chuyển ion đầu tiên này ông nhận giải Nobel 1997.Nobel Hoá học 1997
Jerome Karle1918–2013Hoa Kỳ
Nhà hoá lý người Mỹ tiên phong các phương pháp trực tiếp xác định cấu trúc tinh thể.Nobel Hoá học 1985
Kenichi Fukui1918–1998Nhật Bản
Phát triển thuyết orbital biên, chỉ ra rằng orbital bị chiếm cao nhất và trống thấp nhất quyết định khả năng phản ứng.Nobel Hoá học 1981
Paul D. Boyer1918–2018Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ tại UCLA, làm rõ cách cỗ máy phân tử ATP synthase sản xuất đồng năng lượng của tế bào.Nobel Hoá học 1997
Donald J. Cram1919–2001Hoa Kỳ
Nhà hoá hữu cơ tại UCLA, người thiết kế các phân tử 'chủ' mô phỏng khả năng nhận diện khách của enzyme; một trong những người sáng lập hoá học siêu phân tử và đồng đoạt giải Nobel 1987.Nobel Hoá học 1987
William N. Lipscomb1919–2011Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ đã giải mã cấu trúc và liên kết của các borane, khai sinh nền hoá học các hợp chất thiếu electron.Nobel Hoá học 1976
George Porter1920–2002Vương quốc Anh
Nhà hoá lý Anh, đồng phát minh phương pháp quang phân ly chớp, giúp quan sát trực tiếp gốc tự do và các trung gian phù du.Nobel Hoá học 1967
Peter D. Mitchell1920–1992Vương quốc Anh
Nhà sinh hoá người Anh với thuyết hoá thẩm, giải thích cách ty thể và lục lạp biến dòng electron thành gradient proton để tạo ATP.Nobel Hoá học 1978
Rosalind Franklin1920–1958Vương quốc Anh
Tạo ra các ảnh nhiễu xạ tia X của DNA, trong đó có Photo 51, có vai trò then chốt để xác định cấu trúc xoắn kép.
Robert Bruce Merrifield1921–2006Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ phát minh phương pháp tổng hợp peptit pha rắn, biến việc lắp ráp peptit vất vả thành quy trình tự động thường quy.Nobel Hoá học 1984
Geoffrey Wilkinson1921–1996Vương quốc Anh
Nhà hoá học Anh, đồng sáng lập hoá học sandwich hữu cơ kim loại và tạo ra xúc tác Wilkinson cho quá trình hydro hoá đồng thể.Nobel Hoá học 1973
John B. Goodenough1922–2023Hoa Kỳ
Tìm ra các catot oxit giúp pin lithium-ion trở nên thực dụng và chia sẻ giải Nobel 2019.Nobel Hoá học 2019
Rudolph A. Marcus1923–2024Canada, Hoa Kỳ
Nhà hoá lý thuyết gốc Canada; lý thuyết chuyển electron của ông giải thích các quá trình oxi hoá–khử từ ăn mòn đến quang hợp.Nobel Hoá học 1992
Stephanie Kwolek1923–2014Hoa Kỳ
Phát minh ra Kevlar, sợi para-aramit bền hơn thép nhiều lần tính theo khối lượng, dùng làm áo giáp và lốp xe.
Walter Kohn1923–2016Hoa Kỳ, Áo
Đặt nền móng cho lý thuyết phiếm hàm mật độ, cho phép tính cấu trúc electron chính xác cho phân tử lớn và chất rắn.Nobel Hoá học 1998
John Pople1925–2004Vương quốc Anh
Phát triển các phương pháp tính toán và chương trình Gaussian, biến hoá học lượng tử thành công cụ thực tế của nhà hoá học.Nobel Hoá học 1998
Aaron Klug1926–2018Vương quốc Anh, Nam Phi
Nhà hoá học Anh gốc Litva, người biến kính hiển vi điện tử thành công cụ giải cấu trúc 3D của các phức hợp sinh học lớn.Nobel Hoá học 1982
Irwin Rose1926–2015Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá Mỹ, người đồng phát hiện cơ chế gắn nhãn ubiquitin — hệ thống phân giải protein có định hướng của tế bào.Nobel Hoá học 2004
Paul Berg1926–2023Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá tại Stanford, người tạo ra phân tử DNA tái tổ hợp đầu tiên và góp phần xây dựng các hướng dẫn an toàn cho kỹ thuật di truyền; giải Nobel 1980.Nobel Hoá học 1980
Alan G. MacDiarmid1927–2007New Zealand, Hoa Kỳ
Nhà hoá học New Zealand-Mỹ, người đồng phát hiện rằng nhựa có thể được chế tạo để dẫn điện.Nobel Hoá học 2000
George A. Olah1927–2017Hungary, Hoa Kỳ
Nhà hoá học Hungary-Mỹ, người khiến carbocation quan sát được trực tiếp và sau này đề xướng chu trình cacbon dựa trên methanol.Nobel Hoá học 1994
Manfred Eigen1927–2019Đức
Nhà hoá lý người Đức, giám đốc Viện Max Planck tại Göttingen, người tiên phong động học phản ứng nhanh và lý thuyết tự tổ chức, tiến hoá phân tử.Nobel Hoá học 1967
F. Sherwood Rowland1927–2012Hoa Kỳ
Nhà hoá học khí quyển Mỹ, người lần theo số phận của CFC và gắn chúng với sự phá huỷ ozone tầng bình lưu.Nobel Hoá học 1995
Elias James Corey1928–Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ, người biến tổng hợp hữu cơ thành một khoa học có logic, phát minh phép phân tích ngược (retrosynthesis) và hoàn thành hàng chục tổng hợp toàn phần kinh điển.Nobel Hoá học 1990
Osamu Shimomura1928–2018Nhật Bản, Hoa Kỳ
Nhà hoá hữu cơ người Nhật, dành nhiều thập kỷ nghiên cứu sinh vật biển phát quang tại Princeton và Woods Hole.Nobel Hoá học 2008
John Charles Polanyi1929–Canada, Hungary
Nhà hoá học Canada gốc Hungary, người tiên phong động lực học phản ứng, quan sát cách phân tử phân phối năng lượng khi phản ứng.Nobel Hoá học 1986
Akira Suzuki1930–Nhật Bản
Nhà hoá học người Nhật tạo ra phản ứng nối chéo xúc tác palladium mang tên ông.Nobel Hoá học 2010
Henri B. Kagan1930–Pháp
Nhà hoá học hữu cơ Pháp đặt nền tảng cho hiệu ứng phi tuyến trong tổng hợp bất đối: thành phần đối quang của xúc tác có thể tạo độ dư đối quang của sản phẩm lớn hoặc nhỏ không tuyến tính. Ông cùng Kenso Soai nhận Nobel Hoá học 2026.Nobel Hoá học 2026
Martin Karplus1930–Hoa Kỳ, Áo
Chia sẻ giải Nobel 2013 cho các mô hình đa thang đo của hệ hoá học phức tạp và đưa ra phương trình Karplus dùng trong NMR.Nobel Hoá học 2013
Tu Youyou1930–Trung Quốc
Phát hiện artemisinin, thuốc chống sốt rét chiết từ cây thanh hao hoa vàng, và đoạt giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học 2015.Nobel Y học 2015
Yves Chauvin1930–2015Pháp
Nhà hoá học Pháp, người giải mã cơ chế phản ứng metathesis olefin, mở đường cho các xúc tác hoán đổi liên kết đôi trong tổng hợp và công nghiệp.Nobel Hoá học 2005
Richard F. Heck1931–2015Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ có phản ứng ghép cặp chéo xúc tác paladi đặt nền móng cho các phản ứng tạo liên kết cacbon–cacbon được dùng khắp nơi trong tổng hợp ngày nay.Nobel Hoá học 2010
Dudley R. Herschbach1932–Hoa Kỳ
Nhà hoá lý người Mỹ, người tiên phong thí nghiệm chùm phân tử giao nhau, cho phép quan sát từng va chạm phản ứng riêng lẻ và đo cách sản phẩm tán xạ.Nobel Hoá học 1986
Michael Smith1932–2000Canada, Vương quốc Anh
Nhà sinh hoá người Canada gốc Anh tại Đại học British Columbia, người phát minh kỹ thuật đột biến định hướng — công cụ nền tảng của kỹ thuật protein.Nobel Hoá học 1993
Walter Gilbert1932–Hoa Kỳ
Nhà sinh học phân tử và vật lý người Mỹ tại Harvard, người phân lập protein ức chế lac, đồng phát minh phương pháp giải trình tự DNA hoá học và đặt ra thuật ngữ 'thế giới RNA'.Nobel Hoá học 1980
Paul J. Crutzen1933–2021Hà Lan
Nhà hoá học khí quyển Hà Lan, người giải thích sự phá huỷ ozone bởi oxit nitơ và về sau đề xuất thuật ngữ 'Anthropocene' (Kỷ Nhân Sinh).Nobel Hoá học 1995
Richard R. Ernst1933–2021Thụy Sĩ
Nhà hoá học Thụy Sĩ tại ETH Zurich, biến quang phổ NMR thành công cụ cấu trúc độ phân giải cao.Nobel Hoá học 1991
Robert Curl1933–2022Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ đồng phát hiện fullerene, một dạng phân tử mới của cacbon.Nobel Hoá học 1996
Ei-ichi Negishi1935–2021Nhật Bản, Hoa Kỳ
Nhà hoá học Nhật–Mỹ, người phát triển phản ứng ghép cặp palladi dựa trên organozinc — phản ứng trụ cột để tạo liên kết cacbon–cacbon.Nobel Hoá học 2010
Alan J. Heeger1936–Hoa Kỳ
Nhà vật lý - hoá học người Mỹ tại UC Santa Barbara, đồng phát hiện polymer dẫn điện và tiên phong pin mặt trời hữu cơ, điện tử nhựa.Nobel Hoá học 2000
Gerhard Ertl1936–Đức
Nhà hoá lý người Đức, người đặt nền móng cho khoa học bề mặt hiện đại, làm rõ từng bước cách phân tử hấp phụ, di chuyển và phản ứng trên bề mặt rắn.Nobel Hoá học 2007
Hideki Shirakawa1936–Nhật Bản
Nhà hoá học polymer Nhật Bản, người phát hiện nhựa dẫn điện qua polyacetylene pha tạp iodine.Nobel Hoá học 2000
Viễn Chất Lý1936–Đài Loan, Hoa Kỳ
Nhà hoá lý người Mỹ gốc Đài Loan; sau là Viện trưởng Viện Trung ương tại Đài Bắc.Nobel Hoá học 1986
Avram Hershko1937–Israel
Nhà sinh hoá người Israel gốc Hungary tại Technion, người làm sáng tỏ hệ thống ubiquitin phân giải protein — trung tâm điều hoà chu kỳ tế bào và sinh học ung thư.Nobel Hoá học 2004
Richard Robson1937–Vương quốc Anh, Úc
Năm 1989 kết hợp ion đồng với một phân tử bốn nhánh để tạo tinh thể xốp đầu tiên thuộc loại về sau gọi là khung kim loại–hữu cơ.Nobel Hoá học 2025
Roald Hoffmann1937–Hoa Kỳ, Ba Lan
Cùng đề xuất quy tắc Woodward–Hoffmann về đối xứng orbital trong phản ứng và áp dụng lý thuyết Hückel mở rộng vào hoá vô cơ và chất rắn.Nobel Hoá học 1981
Robert Huber1937–Đức
Nhà hoá sinh Đức, người giải cấu trúc độ phân giải nguyên tử đầu tiên của một protein màng: trung tâm phản ứng quang hợp.Nobel Hoá học 1988
Kurt Wüthrich1938–Thụy Sĩ
Nhà vật lý sinh học người Thuỵ Sĩ, người biến phổ NMR thành công cụ xác định cấu trúc ba chiều của protein trong dung dịch.Nobel Hoá học 2002
Ryoji Noyori1938–Nhật Bản
Phát triển xúc tác bất đối cho phản ứng hiđro hoá bất đối, cho phép tổng hợp hiệu quả các phân tử chỉ có một dạng đối quang.Nobel Hoá học 2001
Tomas Lindahl1938–Thụy Điển, Vương quốc Anh
Nhà hoá sinh Thuỵ Điển–Anh, người làm sáng tỏ cách tế bào liên tục sửa chữa DNA trước sự phân rã hoá học tự phát.Nobel Hoá học 2015
Ada E. Yonath1939–Israel
Nhà tinh thể học Israel, người giải cấu trúc nguyên tử của ribosome — nhà máy protein của tế bào và mục tiêu then chốt của kháng sinh.Nobel Hoá học 2009
Harold Kroto1939–2016Vương quốc Anh
Đồng phát hiện buckminsterfullerene (C₆₀), mở ra lĩnh vực fullerene và cấu trúc nano cacbon.Nobel Hoá học 1996
Jean-Marie Lehn1939–Pháp
Sáng lập hoá học siêu phân tử, chỉ ra cách các phân tử nhận biết nhau và tự lắp ráp.Nobel Hoá học 1987
Sidney Altman1939–2022Canada, Hoa Kỳ
Nhà sinh học phân tử Canada–Mỹ, người chứng minh RNA có khả năng xúc tác, đồng đoạt giải nhờ phát hiện ribozyme.Nobel Hoá học 1989

Sinh từ 1940

Arieh Warshel1940–Hoa Kỳ, Israel
Nhà hoá học tính toán người Mỹ gốc Israel tại USC, đồng phát minh phương pháp QM/MM và tiên phong mô phỏng máy tính phản ứng enzyme.Nobel Hoá học 2013
Joachim Frank1940–Hoa Kỳ, Đức
Nhà vật lý sinh học người Mỹ gốc Đức tại Đại học Columbia, người tạo ra phương pháp tái cấu trúc hạt đơn, biến kính hiển vi điện tử lạnh thành công cụ thường quy của sinh học cấu trúc.Nobel Hoá học 2017
Thomas A. Steitz1940–2018Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá Mỹ, người giải cấu trúc của ribosome — cỗ máy tổng hợp protein của tế bào — ở độ phân giải nguyên tử.Nobel Hoá học 2009
K. Barry Sharpless1941–Hoa Kỳ
Phát triển xúc tác oxi hoá bất đối và cùng các cộng sự phát triển hoá học click; là một trong hai người duy nhất hai lần đoạt giải Nobel Hoá học.Nobel Hoá học 2001Nobel Hoá học 2022
Dan Shechtman1941–Israel
Nhà khoa học vật liệu người Israel, người phát hiện gần tinh thể (quasicrystal) — vật rắn có trật tự với đối xứng năm chiều 'bị cấm' — buộc tinh thể học phải định nghĩa lại tinh thể.Nobel Hoá học 2011
George P. Smith1941–Hoa Kỳ
Nhà sinh học Mỹ, người phát minh kỹ thuật trưng bày phage để tìm peptide và kháng thể hữu ích từ các thư viện virus khổng lồ.Nobel Hoá học 2018
John E. Walker1941–Vương quốc Anh
Nhà hoá sinh người Anh, người làm rõ cấu trúc ATP synthase — tuabin phân tử cung cấp năng lượng cho hầu hết tế bào sống.Nobel Hoá học 1997
M. Stanley Whittingham1941–Vương quốc Anh, Hoa Kỳ
Nhà hoá học Anh–Mỹ, người phát minh pin lithium sạc lại nhờ cơ chế xen kẽ ion thuận nghịch.Nobel Hoá học 2019
J. Fraser Stoddart1942–2024Vương quốc Anh, Hoa Kỳ
Nhà hoá học siêu phân tử Scotland–Mỹ, người chế tạo rotaxane và catenane thành các máy phân tử hoạt động được.Nobel Hoá học 2016
Jacques Dubochet1942–Thụy Sĩ
Nhà vật lý sinh học người Thuỵ Sĩ, người phát hiện cách thuỷ tinh hoá nước quanh phân tử sinh học cho kính hiển vi điện tử; ông chia sẻ giải Nobel 2017, mở ra 'cuộc cách mạng độ phân giải' của cryo-EM.Nobel Hoá học 2017
Robert H. Grubbs1942–2021Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ có các xúc tác rutheni bền vững đã biến metathesis olefin thành phản ứng thực dụng, thường quy trong tổng hợp hữu cơ và polyme.Nobel Hoá học 2005
Johann Deisenhofer1943–Đức, Hoa Kỳ
Nhà sinh vật lý Đức-Mỹ, người có cấu trúc tia X của trung tâm phản ứng quang hợp đã mở đường cho nghiên cứu cấu trúc protein màng.Nobel Hoá học 1988
Louis E. Brus1943–Hoa Kỳ
Nhà hoá lý tại Đại học Columbia, người chế tạo các chấm lượng tử keo đầu tiên tại Bell Labs và giải thích tính chất điện tử phụ thuộc kích thước của chúng; chia sẻ giải Nobel 2023.Nobel Hoá học 2023
Mario J. Molina1943–2020Mexico, Hoa Kỳ
Nhà hoá học gốc Mexico khám phá cách CFC phá huỷ ozon tầng bình lưu, công trình đưa tới lệnh cấm toàn cầu các hợp chất này.Nobel Hoá học 1995
Richard E. Smalley1943–2005Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ, đồng phát hiện buckminsterfullerene C₆₀ và sau đó dẫn đầu nghiên cứu ống nano cacbon, trở thành tiếng nói hàng đầu của công nghệ nano.Nobel Hoá học 1996
Robert J. Lefkowitz1943–Hoa Kỳ
Bác sĩ-nhà khoa học người Mỹ tại Đại học Duke, vạch ra hệ thụ thể mà tế bào dùng để đọc hormone và thuốc.Nobel Hoá học 2012
Jean-Pierre Sauvage1944–Pháp
Nhà hoá siêu phân tử người Pháp tại Strasbourg; tiên phong về catenane, nút phân tử và máy phân tử liên kết khóa.Nobel Hoá học 2016
Kary B. Mullis1944–2019Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ phát minh phản ứng dây chuyền polymerase tại Công ty Cetus; PCR trở thành công cụ không thể thiếu để nhân bản DNA và mang lại cho ông giải Nobel 1993.Nobel Hoá học 1993
Aleksey Yekimov1945–Nga
Nhà vật lý người Nga, người đầu tiên quan sát hiệu ứng kích thước lượng tử trong tinh thể nano bán dẫn trong thuỷ tinh — khám phá nền tảng của chấm lượng tử.Nobel Hoá học 2023
Richard Henderson1945–Vương quốc Anh
Nhà sinh học cấu trúc Scotland, người chứng minh kính hiển vi điện tử có thể đạt độ phân giải nguyên tử mà không cần tinh thể, qua nghiên cứu protein màng.Nobel Hoá học 2017
Richard R. Schrock1945–Hoa Kỳ
Nhà hoá học Mỹ, người chế tạo các xúc tác kim loại–carbene có cấu trúc xác định đầu tiên cho phản ứng metathesis olefin và tiên phong hoá học cố định đạm phân tử.Nobel Hoá học 2005
Ahmed Zewail1946–2016Ai Cập, Hoa Kỳ
Đi tiên phong trong hoá học femtosecond, dùng xung laser cực ngắn để quan sát liên kết đứt và hình thành theo thời gian thực.Nobel Hoá học 1999
Aziz Sancar1946–Thổ Nhĩ Kỳ, Hoa Kỳ
Nhà sinh hoá người Mỹ gốc Thổ Nhĩ Kỳ, người lập bản đồ cơ chế sửa chữa cắt bỏ nucleotit — cách tế bào cắt bỏ đoạn DNA hư hỏng do tia UV — và liên hệ nó với đồng hồ sinh học.Nobel Hoá học 2015
Paul Modrich1946–Hoa Kỳ
Nhà hoá sinh người Mỹ giải mã cách tế bào sửa các cặp base DNA sai ghép sau nhân đôi.Nobel Hoá học 2015
Aaron Ciechanover1947–Israel
Bác sĩ kiêm nhà sinh hoá tại Technion, cùng Avram Hershko và Irwin Rose làm sáng tỏ cách tế bào gắn nhãn và phân huỷ protein qua ubiquitin; chia sẻ giải Nobel 2004.Nobel Hoá học 2004
Martin Chalfie1947–Hoa Kỳ
Nhà sinh học thần kinh người Mỹ, người làm GFP phát sáng trong tế bào sống, mở ra kỹ thuật đánh dấu huỳnh quang được dùng rộng rãi nhất trong sinh học.Nobel Hoá học 2008
Michael Levitt1947–Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Israel
Nhà hoá học tính toán sinh tại Nam Phi, người tiên phong mô phỏng máy tính cho protein và mô hình phân tử đa thang đo; chia sẻ giải Nobel 2013 và làm việc tại Stanford.Nobel Hoá học 2013
Roger Kornberg1947–Hoa Kỳ
Nhà sinh học cấu trúc người Mỹ làm rõ cơ sở phân tử của phiên mã nhân thực; con trai của nhà Nobel Arthur Kornberg.Nobel Hoá học 2006
Thomas Cech1947–Hoa Kỳ
Nhà hoá sinh người Mỹ phát hiện RNA xúc tác, định hình lại sinh học phân tử và các ý tưởng về nguồn gốc sự sống.Nobel Hoá học 1989
Akira Yoshino1948–Nhật Bản
Tạo ra pin lithium-ion khả thi về mặt thương mại đầu tiên, dùng anot gốc cacbon.Nobel Hoá học 2019
Hartmut Michel1948–Đức
Nhà hoá sinh Đức lần đầu kết tinh được một protein màng và giải cấu trúc trung tâm phản ứng quang hợp.Nobel Hoá học 1988
Peter Agre1949–Hoa Kỳ
Bác sĩ-nhà khoa học người Mỹ tại Johns Hopkins; phát hiện các protein kênh nước aquaporin.Nobel Hoá học 2003
Kenso Soai1950–Nhật Bản
Nhà hoá học hữu cơ Nhật Bản phát triển phản ứng tự xúc tác bất đối: sản phẩm có tính đối quang xúc tác cho sự hình thành chính nó, khuếch đại độ lệch đối quang ban đầu nhỏ. Ông cùng Henri B. Kagan nhận Nobel Hoá học 2026.Nobel Hoá học 2026
Ben Feringa1951–Hà Lan
Chế tạo động cơ phân tử chạy bằng ánh sáng đầu tiên và chia sẻ giải Nobel 2016 cho thiết kế máy phân tử.Nobel Hoá học 2016
Gregory P. Winter1951–Vương quốc Anh
Nhà sinh học phân tử Anh dùng trưng bày thể thực khuẩn để tiến hoá kháng thể trong ống nghiệm, dẫn tới các thuốc kháng thể người bán chạy.Nobel Hoá học 2018
Susumu Kitagawa1951–Nhật Bản
Chỉ ra rằng khí có thể ra vào các polime phối trí xốp và dự đoán những khung mạng này có thể được làm linh hoạt.Nobel Hoá học 2025
Roger Y. Tsien1952–2016Hoa Kỳ
Nhà hoá học tại UC San Diego, người biến GFP thành bảng màu đầy đủ các chất dò huỷnh quang cho tế bào sống; ông cũng thiết kế các chất chỉ thị canxi và chia sẻ giải Nobel 2008.Nobel Hoá học 2008
Venkatraman Ramakrishnan1952–Vương quốc Anh, Ấn Độ, Hoa Kỳ
Nhà sinh học cấu trúc gốc Ấn tại Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC, sau là Chủ tịch Hội Hoàng gia, người giải cấu trúc tiểu đơn vị nhỏ của ribosome.Nobel Hoá học 2009
William E. Moerner1953–Hoa Kỳ
Nhà hoá lý Mỹ mở ra phổ học đơn phân tử và góp phần giúp kính hiển vi quang học nhìn vượt giới hạn nhiễu xạ.Nobel Hoá học 2014
Morten Meldal1954–Đan Mạch
Nhà hoá học người Đan Mạch tại Đại học Copenhagen; phát triển các phương pháp peptide và click thay đổi hoá tổng hợp.Nobel Hoá học 2022
Brian K. Kobilka1955–Hoa Kỳ
Bác sĩ–nhà khoa học người Mỹ, người kết tinh được các thụ thể GPCR — họ thụ thể là mục tiêu của một phần ba các loại thuốc.Nobel Hoá học 2012
Frances Arnold1956–Hoa Kỳ
Đi tiên phong trong tiến hoá định hướng enzyme, dùng tiến hoá trong phòng thí nghiệm để tạo chất xúc tác sinh học mới.Nobel Hoá học 2018
Roderick MacKinnon1956–Hoa Kỳ
Nhà vật lý sinh học kiêm bác sĩ người Mỹ, làm rõ từng nguyên tử cách kênh ion chọn lọc và dẫn kali.Nobel Hoá học 2003
Koichi Tanaka1959–Nhật Bản
Kỹ sư–nhà hoá học người Nhật tại Shimadzu, đưa khối phổ vào ứng dụng cho các phân tử sinh học lớn, dễ vỡ.Nobel Hoá học 2002
Eric Betzig1960–Hoa Kỳ
Nhà vật lý-nhà phát minh Mỹ, người có kính hiển vi PALM đã biến chụp ảnh huỳnh quang thành công cụ độ phân giải nanomet cho sinh học tế bào.Nobel Hoá học 2014
Moungi G. Bawendi1961–Hoa Kỳ, Pháp, Tunisia
Nhà hoá học Pháp–Tunisia–Mỹ tại MIT; phương pháp tổng hợp của ông biến chấm lượng tử thành vật liệu thực dụng, điều chỉnh được.Nobel Hoá học 2023
David Baker1962–Hoa Kỳ
Đi tiên phong trong thiết kế protein bằng máy tính và nhận một nửa giải Nobel Hoá học 2024; nửa còn lại thuộc về Hassabis và Jumper nhờ AlphaFold.Nobel Hoá học 2024
Stefan W. Hell1962–Đức
Nhà vật lý–hoá học Đức, phát minh kính hiển vi STED cho phép quan sát bên trong tế bào sống ở độ phân giải nanomet.Nobel Hoá học 2014
Jennifer Doudna1964–Hoa Kỳ
Cùng Emmanuelle Charpentier phát triển CRISPR–Cas9 thành công cụ chỉnh sửa gen có thể lập trình.Nobel Hoá học 2020
Omar Yaghi1965–Hoa Kỳ, Jordan
Tạo ra các khung kim loại–hữu cơ bền và chứng minh chúng có thể được thiết kế hợp lý, khai sinh hoá học lưới (reticular chemistry).Nobel Hoá học 2025
Carolyn Bertozzi1966–Hoa Kỳ
Sáng lập hoá học trực giao sinh học: các phản ứng diễn ra trong hệ sống mà không làm xáo trộn chúng.Nobel Hoá học 2022
Benjamin List1968–Đức
Nhà hoá học người Đức đồng sáng lập xúc tác hữu cơ bất đối xứng — trụ cột thứ ba của xúc tác bên cạnh kim loại và enzyme.Nobel Hoá học 2021
David W. C. MacMillan1968–Vương quốc Anh, Hoa Kỳ
Nhà hoá học người Mỹ gốc Scotland, đồng sáng lập xúc tác hữu cơ, dùng phân tử hữu cơ nhỏ có tính đối ngẫu thay cho kim loại hay enzyme để điều khiển phản ứng bất đối.Nobel Hoá học 2021
Emmanuelle Charpentier1968–Pháp
Phát hiện tracrRNA và cùng Jennifer Doudna phát triển công cụ chỉnh sửa gen CRISPR–Cas9.Nobel Hoá học 2020
Demis Hassabis1976–Vương quốc Anh
Cùng dẫn dắt phát triển AlphaFold, hệ thống AI dự đoán cấu trúc protein, và chia sẻ giải Nobel Hoá học 2024.Nobel Hoá học 2024
John Jumper1985–Hoa Kỳ
Cùng phát triển AlphaFold tại DeepMind và chia sẻ giải Nobel Hoá học 2024.Nobel Hoá học 2024